hình ảnh nỗi bật móc treo
  • ảnh 7 ảnh 6 ảnh 5 ảnh 4 ảnh 3 ảnh 2 ảnh 1 Sân chơi Khuôn viên trường Cổng trường

    DINH DƯỠNG

    DẠY CON

    • Thư gửi con gái chuẩn bị bước vào đại học

      LTS: Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam nhận được lá thư của một người mẹ gửi con gái chuẩn bị tốt nghiệp cấp 3 và đứng trước ngưỡng cửa mới của cuộc đời là cánh cửa đại học.

      Tòa soạn trân trọng gửi đến cùng độc giả.

      Con gái, chỉ còn 7 tuần nữa, con sẽ tốt nghiệp cấp 3 và bước vào một ngưỡng cửa mới, đại học.

      Đây là một mốc quan trọng của cuộc đời, vì con, lần đầu, phải đứng giữa ngã tư, ngã năm hay thậm chí ngã sáu của cuộc đời: lựa chọn ngành học, trường học, nơi học và định hướng nghề nghiệp sau này.

      Để có thể đưa ra được định hướng cuộc đời ở những ngã rẽ nhiều ngả như thế này, không dễ chúng ta có được lựa chọn đúng, vì thiếu thông tin, vì mong muốn cá nhân lớn hơn tính toán của thực tế (mà nhiều người hay nói là hãy lắng nghe trái tim, nhưng thực tế thì trái tim mà không có gì ăn, cũng khó mà đập mạnh được!), và có thể, rất nhiều người lựa chọn sai vì thiếu tiền. 

      Ai cũng rất ngại nói chuyện với người khác về tiền, nhưng chính tiền lại là điều cản trở lớn cho rất nhiều trí tuệ sáng tạo, những ước mơ lớn và cả nhân cách nữa. 

      Thư gửi con gái. (Ảnh minh họa trên infonet.vn)

      Mẹ muốn con hãy hiểu rõ vai trò quan trọng của đồng tiền, để nỗ lực tìm kiếm sự tự do về tài chính cá nhân, trong đó tiền đóng vai trò khá quan trọng! 

      Tiền không mua được hạnh phúc, nhưng lại giúp chúng ta giải quyết các vấn đề cơ bản của một đời sống thanh bình và an lạc. Không ai hạnh phúc khi không có tiền, và nếu có ai nói vậy, chắc chắn là họ nói không thật lòng.

      Người Đức có câu: “Bạn chỉ có thể tốt với người khác, khi bản thân bạn phải ổn”. Vậy, hãy làm sao để con phải ổn, cả về sức khỏe, trí tuệ và tài chính, cùng với cuộc sống gia đình và bạn bè hài hòa. 

      Cụ ngoại, bà ngoại và mẹ đều đã sống qua nhiều năm tháng, ở nhiều giai đoạn khác nhau và mô hình xã hội khác nhau, đều có cùng một nhận định:

      Phải sống giản dị, phải làm việc hết mình, nhưng luôn nhớ là chúng ta chỉ thực sự tự do khi có tự do về tài chính và giàu tri thức, để tự lo cho bản thân”.  

      Con hãy ghi nhớ điều quan trọng này.

      Con có thể hỏi mẹ, tại sao mẹ muốn con ghi nhận sự quan trọng của tài chính và tri thức, trí tuệ trước khi con bước vào đời đại học? 

      Bởi đây là thời điểm mẹ muốn con bắt đầu cuộc đời với những nhận thức mới: con bắt đầu đi vào cuộc đời thật, nơi không có sự công bằng, không có sự ưu ái cho những người như chúng ta, nơi con vừa phải nỗ lực phấn đấu bằng trí tuệ của bản thân vừa phải khôn khéo để “học bài” từ cuộc sống với giá phải trả chấp nhận được…

      Lá thư của ông bố thay mặt ông già Noel gửi con gái lay động lòng người

      Mẹ đã học nhiều, nhưng do rất ương bướng nên thường phải trả giá đắt và luôn là học sinh kém, nếu không nói đến là một học sinh thất bại, vì luôn ngược với thời cuộc!

      Mẹ hy vọng con học được từ thất bại của mẹ và sẽ không lặp lại những lỗi mà mẹ đã gặp.

      Con bắt đầu cuộc đời tự lập vào đại học với sự lựa chọn ngành và trường… Nhưng mẹ chưa thấy con tra cứu những thông tin sau:

      1. Những người học ở ngành con sau này ra đời làm được cái gì? Có tỷ lệ kiếm việc làm ra sao? Lương như thế nào? Ở những mảng nào? Và những điều này có đủ hấp dẫn con dành 4 năm đại học để theo đuổi hết mình hay không?

      2. Ngoài những giá trị vật chất mà chúng ta phải tính như một bài toán về đầu tư học tập (giá của 4 năm đại học, mẹ và con đã ước lượng rồi), con đã làm bài tính, so sánh và đánh giá về những cơ hội khác, có thể thay thế hoặc có giá trị tối ưu, cho 1 bằng đại học hay chưa?

      Lấy ví dụ, con học đại học chuyên ngành X. Có thể thay thế chuyên ngành X bằng những chứng chỉ nào khác không? Có thể dùng tiền học đại học để bổ sung tri thức bằng mô hình vừa học – vừa làm hay không?

      Có thể đi làm, dù là với bằng diplome IB cấp 3 của con (rất có giá đấy con!), để có kinh nghiệm làm việc và dùng tiền làm việc để học online cho một vài khóa học thiết thực cho công việc mà con thấy thực sự thích học sau này không? 

      Lý do tại sao mẹ muốn con tìm hiểu kỹ, và đánh giá lại những cơ hội thay thế việc học đại học, bởi mẹ mong con hiểu rõ mấy sự thật sau đây của cuộc sống hiện nay:

      Người cha thất nghiệp và bức thư gửi con gái sắp thi lớp 10

      • Đại học là một cỗ máy kiếm tiền toàn cầu mà nếu vì bất kỳ lý do gì, nó không còn duy trì được số lượng học sinh đầu vào, nó sẽ có vấn đề lớn. 

      Chính vì vậy, không chỉ ở cấp đại học, ở các cấp học khác, chất lượng giáo dục không có ý nghĩa nhiều lắm khi ra đời, trừ một số ít các đại học lớn có những giáo sư đủ khả năng giúp cho học sinh bước vào đời một cách nghiêm túc, như những nơi con đã lựa chọn.

      • Cuộc sống bây giờ đã được ghi nhận chính thức là “thời đại của đổ vỡ”! Đổ vỡ vì phát triển nhanh quá, con người và xã hội không đi theo kịp.

      Đổ vỡ vì sự cách biệt quá lớn giữa các giai tầng trong xã hội, khi 8 người giàu đã làm chủ hơn nửa tài sản của toàn nhân loại, đổ vỡ là vì khi những giá trị nhân bản và tri thức, gọi chung là giá trị một xã hội dân chủ và vì con người đã bị biến dạng và méo mó dưới những tác động về lợi ích của các ông trùm, các tập đoàn kinh tế toàn cầu và đều dưới những khẩu hiệu rất kêu của các chính phủ hay các tổ chức.

      Vậy, con hãy thử nghĩ xem, tại sao con cần dành 4 năm tuổi trẻ cho đại học? Chỉ để có bằng đại học hay để đạt được mục tiêu gì? Mục tiêu đấy có giúp con trở thành một người con muốn?

      Đại học có giúp con có những tri thức và kỹ năng mà có ai đó trong xã hội cần đến, để con có thể “bán sức lao động” được? 

      Hay nó sẽ đè nặng lên tương lai con với số nợ tiền học, và cả một tương lai, mà ai đó đã dọa “bị robot thay thế”? 

      Điều này cần con tỉnh táo và thực tế, vì như cụ ngoại có dạy mẹ từ rất lâu rồi:

      Cuộc sống như một trò chơi, người ta luôn bày ra hết trò xanh, trò đỏ, trò vàng, gọi nó dưới nhiều tên gọi, như một cửa hàng, mà nếu mình không rõ mình có thực sự cần không, mình luôn phải lao vào đấy, mua mua bán bán những gì chả có mấy giá trị. 

      Phải xác định rõ được mình đang trả tiền để có được giá trị gì, và giá trị ấy giúp mình được những gì, không phải cho 3 năm hay 5 năm, mà là cả cuộc đời mình
      ”.  

      Con nhớ nhé, đấy là cụ mình, từ những năm 1980 đã khuyên mẹ như vậy rồi, chứ không phải như cuộc sống bây giờ, vòng quay cuộc sống nhanh hơn rất nhiều và đồ hàng họ bày ra cho mẹ con mình còn nhiều hơn mình có thể nghĩ.  
      Nhiệm vụ của chúng ta là cố gắng lựa chọn những gì có giá trị (kiến thức, kỹ năng và tâm thế) lâu dài với cuộc đời mình, kiên định học hỏi, thực hành và ứng dụng vào hàng ngày của cuộc sống. 

      Gen học làm người tử tế

      Còn lại, tất cả những thứ khác, cũng chỉ là xanh đỏ tím vàng, làm màu và cũng phôi pha đi rất nhanh!

      3. Khi con nhìn mẹ và nói, “Tóc mẹ bạc nhiều quá”, mẹ đã trả lời con: “Màu của thời gian thôi, con gái!” 

      Màu của thời gian, là những dấu ấn ghi lại trong cuộc đời mình, làm cho mình thấy tự hào, thấy hổ thẹn, thấy tội lỗi hay thấy xứng đáng… tất cả đều chỉ chuyển từ màu tóc đen sang màu tóc bạc.

      Nhưng với mỗi cuộc đời, nó lại là những phấn đấu không mệt mỏi và hầu hết, đều phải trả lời câu hỏi: “Việc này có nên làm hay không? Nếu làm, làm như thế nào?”. 

      Trong khi mẹ mong con phải nỗ lực học tập để có tri thức, luyện tập thể thao để có sức khỏe, tự lập làm việc để có tự do về tài chính, điều khó nhất, vất vả nhất với mỗi con người lại là con lựa chọn con đường nào để đi trong cuộc đời này. 

      Lấy ví dụ đơn giản từ cuộc đời sinh viên. Cùng là học tập, có người sẵn sàng trộm cắp tri thức của người khác để có điểm tốt, có người phải bỏ rất nhiều thời gian và công sức để tự học. 

      Để có được việc làm, có người phải lê người đi vòng quanh thành phố nhiều lần, mà vẫn không có việc, nhưng có người sẽ có lời mời làm việc ngay khi họ chưa nghĩ đến họ phải đi làm.  

      Con đừng nghĩ đại học hay bất kỳ đâu là một môi trường lý tưởng để mà thất vọng…

      Đại học, giống như bất kỳ môi trường xã hội thu nhỏ, đều có vô vàn hỉ nộ ái ố, mà hầu hết đều sống theo cảm xúc cá nhân, bất kể nó được che đậy dưới hình thức gì.  

      Thế nên, quan hệ giao tiếp giữa các cá nhân quan trọng hơn bất kể điều gì. Nếu người ta thương con, người ta mới giúp con. 

      Vậy, hãy luôn nhớ đến việc sống tử tế, tận tâm với tất cả mọi người, không phải để mưu cầu điều gì, mà chỉ mong là người ta thương con được phần nào, con hay được phần đó.

      Còn với những người bắt nạt, chèn ép và chỉ mong vùi dập con, con chỉ có một vài lựa chọn, vì dù con cố gắng không gặp họ ở bối cảnh này, con lại gặp ở khung cảnh khác.  

      Con hãy nhớ câu Mick, bạn mẹ đã nói đùa “Same shits, different sizes” (tạm dịch, ở đâu cũng vậy thôi).

      Cha dạy con kỹ năng nhìn nhận cuộc sống, tình yêu, hạnh phúc, thành công

      Lúc mẹ còn trẻ, mẹ luôn sống với những ước mơ và luôn tin vào điều đúng đắn sẽ chiến thắng. Thực tế không phải vậy.  

      Trong nhiều hoàn cảnh, điều đúng đắn, điều có đạo đức sẽ bị vùi dập không thương tiếc. Khó khăn là làm sao chúng ta vẫn phải giữ được điều đúng đắn mà mình tin tưởng, bất chấp nó không được công nhận hay đề cao.

      Con hãy luôn cẩn trọng với những mỹ từ, dù từ bất kỳ ai. Việc sống tử tế với mọi người là bổn phận của chúng ta, nhưng việc chúng ta bị những thứ từ ngữ trên mây đó lợi dụng, đấy là lỗi của chúng ta.

      Hãy suy nghĩ như một người bắt đầu rời vạch xuất phát, lựa chọn con đường phù hợp và sống một cuộc đời không phải hổ thẹn. 

      Hãy tận hưởng tuổi trẻ, tình yêu và sức mạnh của tử tế, của yêu thương, và cả những mặt trái mà chúng ta đều phải cố gắng vượt lên mỗi ngày.

      Và dù có chuyện gì xảy ra, dù con có lựa chọn thế nào, con luôn được bố mẹ yêu thương, và chúng ta vẫn luôn là một gia đình. Con có thể tin vào bố mẹ, điều duy nhất là mãi mãi trong cuộc đời này.

      Yêu con.

      Mẹ

    • Tôi dạy con tiêu tiền qua "lọ nước mắm, củ dưa hành"

      LTS: Bày tỏ nỗi băn khoăn về cách giáo dục con cái, tác giả Phúc Lai đặt vấn đề có nên dạy con cách tiêu tiền hay không? Có nên dạy con tập kinh doanh từ bé hay không?

      Qua những chia sẻ của tác giả, hi vọng các bậc phụ huynh sẽ tìm ra câu trả lời thích hợp nhất cho riêng mình.

      Tòa soạn trân trọng gửi đến độc giả bài viết!

      Vợ tôi có cô bạn đồng nghiệp, cô ấy có hai đứa con nhỏ sinh đôi học lớp ba, còn hai chú bé đó lại có một cậu bạn khác học cùng… Hết đoạn con tằm nhả ra tơ.

      Một ngày cả ba chú bé đi cùng nhau ra cổng trường, chú bé học cùng kia đi mua quà có hai bạn tháp tùng.

      Chú mua mấy món gì đó rất nhỏ, chỉ tính bằng nghìn đồng hay chục nghìn, nhưng chú ta trả bằng tờ 500 nghìn đồng (chắc là tiền mừng tuổi).

      Người bán đương nhiên là ỉm đi luôn, còn chú bé thì không biết mà đòi. Chỉ hôm sau gia đình phát hiện ra, đi cùng con đến trường, có cả hai bạn sinh đôi làm chứng nhưng vẫn không ăn thua, người bán hàng kiên quyết không nhận có chuyện đó.

      Tất nhiên, chuyện cầm 500 nghìn đồng đi chắc chắn là có thật, và chuyện người bán hàng khởi tâm tham cũng là có thật và nó làm dấy lên trong mấy gia đình chúng tôi câu chuyện có nên dạy con biết tiêu tiền hay không?

      Có nên dạy con cách tiêu tiền? (Ảnh: Trulyrichclub)

      Ở mức độ cao hơn, tôi có nghe một số quan điểm cho rằng ngoài việc dạy con biết tiêu tiền, còn nên định hướng cho con biết cách kinh doanh, làm thế nào để sử dụng vốn hiệu quả, tạo ra lợi nhuận.

      Mục đích của những quan điểm này là tốt đẹp: có đủ tiền làm tiền đề cho hạnh phúc, tạo ra công ăn việc làm và có khả năng giúp đỡ người khác, đóng góp có ích cho xã hội. Những ý tưởng như vậy rất đáng được ủng hộ.

      Vậy dạy con tiêu tiền từ sớm, nên hay không nên? Thực sự chính tôi cũng băn khoăn và cảm thấy khó có thể khẳng định được rằng nên hay không.

      Như trong trường hợp mua quà trên đây, đúng là rất cần phải cho các cháu biết rõ về giá trị của đồng tiền, tiền thế nào là to là nhỏ, ở phạm vi các cháu được mua quà, thì mua bao nhiêu… và đã là trẻ nhỏ, không được cầm tiền to!

      Cầm đồng tiền to quá như thế mua món quà nhỏ, trong khi chưa nhận thức rõ ràng và đầy đủ về giá trị của nó, thì vô hình trung đẩy người khác khởi tâm tham, như thế là có hại.

      Tham khảo cách dạy con kiếm tiền và tiêu tiền từ một ông bố

      Mất tiền là hại nhỏ, đẩy người khác vào tình cảnh hớ hênh biến người ngay thành kẻ gian mới là hại lớn.

      Đương nhiên khi câu chuyện được nói trong phạm vi gia đình, với con cái… thì chúng tôi cũng phân tích rằng tờ 500 nghìn đồng là tờ tiền mệnh giá lớn nhất của Việt Nam, nó đủ để cho một gia đình như chúng ta đi chợ mua thức ăn trong vài ngày, và bố mẹ thì rất vất vả để kiếm ra được nó… y như sách, nghĩa là ai cũng cần phải nói với con như thế.

      Nhưng với người lớn, sẽ dấy lên những mối lo sâu sắc hơn, là làm thế nào để dạy con tiêu tiền, hoặc dạy con cách kiếm tiền?

      Hiện nay, trong gia đình tôi mới chỉ dừng lại ở việc sai một chú bé lớp 5 cầm chút tiền ra cửa hàng tiện ích gần nhà mua một số đồ lặt vặt: lọ xì-dầu, chai tương ớt…

      Cháu cần phải biết là được giao bao nhiêu tiền cầm đi, mua hết bao nhiêu và được trả lại bao nhiêu tiền. Cửa hàng quen, nên không đặt vấn đề là sợ bị lừa hay không sợ.

      Khi được hỏi ý kiến về việc có nên dạy con tập kinh doanh, như tôi đã viết trên đây hay không, thì câu trả lời của tôi là “Còn tùy”.

      Câu trả lời sẽ là “nên” với hầu hết những chuẩn mực của xã hội hiện nay, khi mà ra hiệu sách tràn lan (và chiếm nhiều chỗ trên các giá nhất) là sách "Dạy làm giàu", “Dạy con làm giàu”…

      Bản thân những mong muốn đó là chính đáng, thực sự tiền vẫn là một phương tiện cực kỳ quan trọng để đạt được những cái khác. Người ta khó có thể thoải mái và hạnh phúc được khi lúc nào cũng túng thiếu.

      Nhưng với gia đình tôi thì có lẽ chúng tôi muốn tìm một câu trả lời khác. Giàu là tốt, nhưng làm giàu cho đến cỡ nào, lúc nào… tức đâu là điểm dừng.

      Xin đừng nghĩ rằng điểm dừng ở đây theo kiểu một barie mang tính vật lý, làm giàu đến từng này từng này tỷ đồng là đủ, có thể dừng lại.

      Vì sao nên giáo dục trẻ em “quản lý tài chính” ngay từ khi còn bé?

      Nếu hiểu như vậy thì chúng ta sẽ không bao giờ dừng lại được cả.

      Giới hạn ở đây có thể về thời gian, không gian, hoàn cảnh… chứ không cố định phải thế này, phải thế khác.

      Xin đưa một ví dụ hay một câu hỏi, rằng liệu chúng ta có dám bỏ đi cơ hội ký một hợp đồng rất lớn, chỉ vì nó có thể dẫn chúng ta tới ranh giới giữa phạm pháp hay không phạm pháp?

      Hoặc đơn giản hơn, chúng ta có dám bỏ hợp đồng đó chỉ để đến dự một buổi biểu diễn của con mình, mà cháu đã dày công chuẩn bị bấy lâu nay?

      Xem phim Mỹ tình huống này nhiều lắm: cha chạy đến nơi thì buổi diễn đã kết thúc, chỉ còn những giọt nước mắt tủi thân trên má và rơi cả trên chiếc đàn của cô con gái.

      Chắc là sẽ bị cười, nhưng tôi chọn dạy cho con cách tiêu tiền ở mức độ rất thấp, sơ đẳng “lọ nước mắm, củ dưa hành” vậy thôi, cốt làm sao chăm sóc con khỏe mạnh, được học hành và sau này cháu có thể có được một nghề nghiệp tốt, đủ để nuôi sống bản thân và chăm sóc gia đình riêng của mình.

      Sẽ là lý thuyết suông nếu nói, tôi dạy con hiểu “tiền chỉ là phương tiện, không phải là mục đích của cuộc sống…” nhưng thực sự tôi muốn dạy con “thiểu dục, tri túc” (ham muốn ít thôi, biết như thế nào là đủ).

      Vì tôi muốn con mình được hạnh phúc, được an lạc. Dạy con tránh được cái tham, biết vui với những gì mình đang có… thì đảm bảo hơn, chắc chắn hơn cho cháu sau này được hạnh phúc và an lạc.

      Những quy tắc đơn giản nuôi dạy con nên người

      Vậy có cần dạy các cháu phấn đấu để hướng tới một cuộc sống tốt đẹp hơn hay không?

      Có chứ - nhưng hoàn toàn không hẳn sự phấn đấu đó được đồng nhất với năm nay làm ăn lãi 1 tỷ đồng và sang năm phải lãi được 1,5 tỷ đồng.

      Điều quan trọng đầu tiên là sự phấn đấu hướng nội, hướng tới sự tu dưỡng và hoàn thiện bản thân.

      Các cháu cần phải có được tâm hồn cao đẹp, trung thực với đời, với người, với bản thân mình.

      Các cháu phải biết yêu thương cuộc đời và yêu thương những người sống xung quanh. Sự phấn đấu là hôm nay tôi thấy tôi tốt đẹp hơn ngày mai.

      Các cụ bảo “có đức thì không có sức mà ăn” lo gì chuyện không có tiền hay thiếu thốn.

      Lại “vậy,” có nên dạy các cháu tập kinh doanh từ sớm không? Nên và cũng có thể là không nên.

      Em trai tôi, tôi phát hiện ra em có năng khiếu mỹ thuật từ nhỏ và tôi định hướng cho chú ấy từ rất sớm để theo nghề vẽ, dù sự định hướng đó chỉ là những việc làm rất đơn giản như cho đi học vẽ phong trào ở nhà văn hóa thiếu nhi, nhưng luôn luôn cố gắng gợi và giữ cảm hứng cho chú ấy, để nó không bị thui chột hay phai nhạt đi.

      Đến nay chú ấy là một họa sỹ, không phải là đại tài gì, nhưng có nghề nghiệp vững vàng và đủ nuôi sống bản thân, gia đình. Như thế là đủ.

      Nếu tôi cứ mù quáng ép em mình tập kinh doanh, thì chắc gì bây giờ đã có được một Steve Jobs, mà thế giới sẽ mất đi một Picasso (hi hi) và có khi lại được một ông vật vờ, không khéo sa vào nghiện hút thì… dở hơi.

      Nhưng ông em họ con bà dì ruột tôi thì khác: hắn ta buôn bán từ hồi còn đi học, mua chỗ này, bán chỗ kia, mua đầu chợ, bán cuối chợ… thế nào cũng được, miễn là có lãi.

      Dạy con làm giàu hay dạy con keo kiệt?

      Hôm đọc status cậu ta viết trên Facebook, đúng là tôi thán phục vì mình không thể làm được thế: buôn cả những cái nhỏ tí như đồ chơi, dụng cụ học tập… bán cho bạn học.

      Và bây giờ thì cậu ta buôn đến loại hàng hóa là các “siêu xe” và cũng là người rất giàu. Xét về các tiêu chí bình thường của xã hội, như thế là thành công.

      Nếu ép cậu này phải học để trở thành Albert Einstein thì chắc là… “khoai,” vì cậu ta không thích học theo sách vở. Bố cậu ta cũng đã từng thử rồi, và thất bại rồi ấy chứ.

      Nghĩa là, không có một hình mẫu chung cho tất cả mọi người. Ấy không, có, có hình mẫu chung.

      Làm gì cũng tốt, mọi định hướng đều tốt, nhưng tất cả đều phải dựa trên một nền tảng chung là “đạo đức”.

      Giàu mà không có đạo đức, thì cái giàu ấy liền với tai họa. Những “đại án kinh tế” trong thời gian gần đây chính là thể hiện cái lẽ tự nhiên ấy đấy.

      Mọi sự định hướng của cha mẹ cho con cái, vẫn cứ nên làm, nhưng xin hãy cứ làm tự nhiên như trò chơi con trẻ, làm sao các cháu vừa học, vừa chơi…

      Và có một điều là bất cứ điều gì chúng ta làm cho con xuất phát từ sự thành tâm của cha mẹ, cũng là một tình yêu thương rất lớn dành cho chúng. Đó là tài sản lớn nhất để sau này chúng mang vào đời.

      Vậy thì cứ làm đi, tại sao không?

    • Con mới học lớp 2, cha mẹ đã lo trượt vào lớp 10, sao lại thế nhỉ?

      LTS: Trước nhiều vấn đề của nền giáo dục nước ta hiện nay, với tư cách là một phu huynh, tác giả Phúc Lai chia sẻ các phương pháp để giúp các con vẫn có thể học tập tốt, nâng cao năng lực của bản thân mà không quá bị áp lực nặng nề.

      Tòa soạn trân trọng gửi đến độc giả bài viết!

      Chỉ ra chỗ yếu kém của nền giáo dục hiện nay nhiều người đã làm, cả các nhà chuyên môn lẫn không chuyên môn.

      Tôi cũng đôi lần viết bài về vấn đề này, nhưng tôi dành nhiều quan tâm với góc nhìn của một phụ huynh, vì tôi cũng có con đang đi học.

      Viết mãi nhưng không chỉ ra được là làm thế nào để “xoay xở” được với nền giáo dục nước nhà bây giờ?

      Nhà nào có điều kiện, họ cho con đi du học mà xã hội đang gọi bằng một cụm từ mỉa mai là “tị nạn giáo dục”.

      Học sinh cần học cách thích nghi với thực trạng giáo dục hiện nay. (Ảnh minh họa: Nhandan.com.vn)

      Nhưng với hầu hết những gia đình bình thường chúng ta, không có điều kiện cho con đi du học, thậm chí “du học tại chỗ” ở các trường “mang tính quốc tế” cũng không được thì làm thế nào?

      Câu trả lời của tôi là: “Trời không chịu đất thì đất phải chịu trời”.

      Nghĩa là trông chờ ở ngành giáo dục có một sự thay đổi lâu quá, hoặc “đổi mãi mà không có mới” cứ luẩn quà luẩn quẩn, thì chúng ta buộc phải tìm cách thích ứng.

      Câu chuyện thứ nhất

      Con gái tôi mới học lớp 2, cháu học trong một trường dân lập thuộc loại có tiếng của Hà Nội. Sức ép học hành cũng bình thường, vừa phải, nhẹ hơn trường công và nặng hơn trường quốc tế.

      Ấy thế mà có một điều kỳ lạ là nhiều bà mẹ, ông bố lại rất muốn các cô giao thêm, giao thật nhiều bài tập về nhà cho các cháu, trong khi chính Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu không giao bài tập về nhà cho học sinh tiểu học.

      Qua trao đổi, có một lý do được “phát lộ” là các ông bố bà mẹ mong con giỏi, thậm chí có bà mẹ lo con… thi trượt vào lớp 10, mà bây giờ cháu mới học có lớp 2!

      Câu chuyện thứ hai

      Con trai tôi học lớp Sáu, cùng trường với em. Ngồi cạnh cháu có một bạn trai, có thể nói là ngôi sao sáng của lớp: học giỏi, đá bóng cừ…

      Chương mới của giáo dục Việt Nam

      Ngoài giờ học ở trường, cháu còn đi học thêm 6 buổi Toán 1 tuần, nghĩa là tối nào cũng đi học thêm.

      Về chương trình học ở lớp, ngoài chương trình theo sách giáo khoa, thày còn giao thêm nhiều bài tập toán rất khó, cháu giải quyết nhẹ nhàng vì đã được học hết, còn chương trình theo chuẩn thì đã học xong từ đầu năm.

      Nhưng cháu cũng có một đặc điểm là không hòa đồng được, đã vài lần bị kiểm điểm, kỷ luật vì đánh bạn. Thực sự cháu là một học sinh rất có vấn đề, khó khăn trong giao tiếp tại môi trường học đường.

      Nếu nhìn lại cuộc đời đi học của chúng ta, tức là bố mẹ các cháu, sẽ thấy có những điều có thể nói là “kinh khủng,” như đi thi đại học không học thêm, không làm được bài.

      Mặc dù cũng là những kiến thức trong chương trình, nhưng cực khó, như đánh đố vậy. Thi xong, vào học thì chính những cái đã khổ công luyện đó, số người sử dụng được chúng rất ít, còn thì bỏ phí.

      Đây chính là một trong những “thảm trạng” của giáo dục đại học nước ta: thi thì cực khó, vào học thì cực dễ, vào được trường thì ra được trường nhưng làm việc thì không có năng lực.

      Khổ cái nếp nghĩ ấy nó ăn sâu vào trong suy nghĩ của cực nhiều bậc phụ huynh và đến nay họ vẫn muốn con họ phải học giỏi theo kiểu như thế.

      Bây giờ tôi sẽ bàn chuyện thiết thực hơn – là làm thế nào để các cháu đỗ được vào lớp 10 với số điểm cao?

      Về quy chế tuyển sinh chi tiết, ai cũng có thể tìm được trên mạng internet, đồng thời tôi cũng đã từng bàn về việc “kiếm giải” ở các cuộc thi văn hóa, thể thao bằng những cách rất “phi giáo dục” nên sẽ không bàn thêm ở bài này.

      Vậy chỉ xin bàn chi tiết hơn về hai môn chính là Ngữ văn và Toán. Về Ngữ văn, không cháu nào có thể nhồi vào đầu mình một cảm thụ văn học tốt, những cảm xúc về áng văn hay, ý văn đẹp trong một thời gian ngắn cả.

      Chờ “cú hích” cho giáo dục và phát triển nhân lực

      Để có được những điều này không khó nhưng đòi hỏi phải có thời gian và chiến lược hướng dẫn tốt từ bố mẹ.

      Hoàn toàn không cần phải đi học thêm ở đâu cả, mà các cháu cần phải đọc sách, càng đọc nhiều càng tốt.

      Những sách hay, cần đọc không ở đâu xa: những trích đoạn trong sách giáo khoa từ lớp 6 trở đi, bố mẹ cần tìm bản đầy đủ cho con đọc.

      Có thể kể ra như “Quê nội” và “Tảng sáng” của Võ Quảng, các tác phẩm của Tô Hoài, Vũ Tú Nam… tiến lên các cháu đọc của Nam Cao, Nguyễn Tuân khi đã có thói quen đọc.

      Những tác phẩm bình văn học như “Thi nhân Việt Nam” của Hoài Thanh – Hoài Chân các cháu đọc được là rất tốt.

      Đó là những việc không thể nhồi trong ngày một, ngày hai… các cháu nếu không được hướng dẫn làm sớm, học thêm trên trời cũng không thể kịp.

      Đến thời gian gần thi thì tùy sức, tùy nhu cầu mới có thể học thêm sớm hoặc muộn một chút để nắm vững trọng tâm cần biết khi vào thi, hoặc thậm chí học thêm vài thầy, không nhiều nhưng để có được những cái nhìn, cách cảm thụ văn học đa dạng.

      Nền “giáo dục văn học” của ta hiện nay vẫn nặng vào “học theo văn mẫu”, nên nếu kết hợp được cảm thụ văn học thực sự có của học sinh với học thuộc lòng văn mẫu là một “chiêu” khôn ngoan.

      Sử dụng lời khuyên đó của tôi, nhiều cháu đã đạt kết quả rất tốt mà không cần phải đi học thêm quá nhiều từ những năm đầu trung học cơ sở. 

      Với môn Toán cũng tương tự vậy thôi – tùy sức của các cháu mà xem xét có cần học thêm hay không, sớm hay muộn.

      "Đổi mới giáo dục và món nợ với cha ông"

      Con tôi có đi học thêm tuần 1 buổi, nhưng để hoàn thành tốt, hiểu rõ bài hơn, những bài của chương trình chứ không có cao xa gì.

      Học kỳ 1 của năm lớp 6, cháu thi Toán được 9,5 điểm, bài không làm được chính là bài rất khó để “đánh giá năng lực”.

      Với gia đình tôi, cháu chỉ cần nắm vững chương trình, và quan trọng là rèn tính cẩn thận để làm bài thi không bị “rơi vãi”.

      Để đạt được 0,5 điểm còn lại, cháu sẽ phải mất cực nhiều thời gian và công sức, mà làm một việc quá sức thì chắc gì đã tốt, hoặc kết quả chắc gì đã đều?

      Với cách học luyện những bài thật khó từ sớm, với một kỳ thi như tốt nghiệp lớp 9 để tuyển vào 10, thực sự mất quá nhiều thời gian mà chỉ kiếm được “nửa điểm” thì để làm gì?

      Chúng ta cần bỏ thời gian cho các cháu luyện từ từ nết cẩn thận, làm được một bài thi hoàn hảo, không sửa chữa, gạch xóa, viết sạch đẹp, làm đến đâu đúng đến đó… thì 9 điểm rưỡi chắc chắn còn hơn cố 10 điểm mà bấp bênh.

      Tôi xin không bàn về môn ngoại ngữ, vì không chuyên và ngoại ngữ cần chăm và học lâu dài, không dễ mà dồn ép được, vả lại mỗi người một cách tiếp nhận ngoại ngữ.

      Xin nói chuyện “dài hơi” hơn một chút, ví dụ hãy nói đến mô hình trường chuyên lớp chọn.

      Mô hình này rất giống với trường hợp cháu đi luyện Toán “thật lực” trên đây.

      Tôi nghe một cô kể con học chuyên ở trường công, sách giáo khoa trắng nguyên vì các cháu làm Toán ở một tầm rất khó, được các thày phát riêng.

      Đây chính là mô hình “phổ cập đào tạo” ra những Lê Bá Khánh Trình và Ngô Bảo Châu.

      Tôi sẽ không khẳng định mô hình đó, việc cho con theo nó là hay hay dở. Đất nước vẫn cần những nhà toán học, những nhà kinh tế học… tài năng, nhưng điều đó không có nghĩa là cháu nào cũng có thể học “thục mạng” nặng đến phát sợ như vậy.

      Rơi nước mắt thương con vì môn Văn

      Để phát hiện ra con mình có năng lực hay “năng khiếu” trong một lĩnh vực hay không, không quá khó.

      Cháu cứ học hay làm cái gì mà nhẹ như lông hồng, thì đó là có năng lực đặc biệt hơn một chút, nên được phát huy.

      Em trai tôi chẳng có năng lực gì ngoài vẽ, phát lộ từ rất sớm, và cũng cả mấy năm đi học vẽ ở… Cung thiếu nhi Hà Nội, chỉ mãi sau này mới đi luyện vẽ thi đại học có một năm.

      Bây giờ chú ấy là họa sỹ đồ họa, công việc rất ổn, mà chẳng cần Toán, Lý gì hết. Cuộc đời nhiều khi cũng không cần nhiều, tập trung làm tốt một việc cũng đã là tốt lắm rồi…

      Đến thời của các cháu sau này, độ chục năm nữa chắc các cháu không phải thi đại học.

      Nếu được như vậy thì thật là hạnh phúc, các cháu sẽ tránh được cái “vấn nạn” học những cái mà sau hầu như không dùng…

      Và cũng hi vọng một ngày cái sự trọng bằng cấp của xã hội nó giảm đi, các cháu không nhất thiết phải học đại học mà tự do chọn cho mình một nghề yêu thích và làm thật tốt, đóng góp tốt nhất cho xã hội.

    • Tự tử học đường - lời kêu cứu của một thế hệ cô đơn

      Năm học lớp 7 em từng bị tẩy chay. Khoảng thời gian đó em đã nghĩ khá nhiều đến chuyện tự tử. Thậm chí em từng thử, nhưng không thành.

      Đến tận bây giờ, những suy nghĩ chán chường vẫn luôn thường trực trong đầu em. Có lẽ em sẽ không bao giờ thoát khỏi chuyện đó…” - T.H, học sinh lớp 12 tại một trường trung học phổ thông ở Hà Nội chia sẻ. 

      Ẩn sau những nụ cười 

      Suốt buổi trò chuyện, T.H tỏ ra khá dè dặt. Em kể lại câu chuyện của mình bằng một vẻ bình thản, thậm chí có đôi phần tự giễu.

      Nhưng sự nghẹn ngào trong giọng nói của em ở những phút trao đổi cuối đã thể hiện rõ, vết thương tâm lý của em chưa bao giờ lành. 

      T.H hiện đang học ở một trường trung học phổ thông khá nổi tiếng tại Hà Nội.

      Môi trường học tập tốt, học sinh đạt điểm số cao và năng động, tuy nhiên cuộc sống của T.H lại không hề vô tư, vô lo như nhiều người vẫn nghĩ về lứa tuổi học trò. 

      Ngoại trừ một người bạn thân thiết nhất, T.H chưa từng tâm sự với bất cứ ai về việc em từng thử tự tử, kể cả với chính bố mẹ mình. 

      Những con số đáng giật mình về tình trạng tự tử của thanh thiếu niên tại Việt Nam.

      T.H chia sẻ: “Có đôi lần em nói bóng gió với bố mẹ về chuyện tự tử. Nhưng bố mẹ em luôn cho rằng tự tử là một việc đớn hèn, yếu đuối. Từ đó em không nói thêm với bố mẹ về chuyện này nữa.” 

      Em rất sợ bố mẹ biết chuyện, rồi người khác biết chuyện sẽ đánh giá em là người nhu nhược, bi quan, hèn nhát. Thay vì cố gắng thấu hiểu, mọi người sẽ chỉ khuyên răn em mà thôi.” 

      P.Q, một người bạn của T.H cũng gặp phải hoàn cảnh tương tự. Mang trên mình cái mác “trường chuyên lớp chọn”, em luôn cảm thấy áp lực.

      Trong lúc nhiều bạn bè đồng trang lứa tham gia vào các hoạt động ngoại khóa, vui chơi giải trí, em chỉ biết vùi đầu vào sách vở. 

      Bố mẹ em rất khó. Điểm bài kiểm tra chỉ cần dưới 8 là bố mẹ em không hài lòng. Có những môn em học yếu một chút, trước mỗi kỳ kiểm tra có khi phải thức tới 1, 2 giờ sáng để ôn bài.

      Có đợt nhà trường tổ chức các hoạt động ngoại khóa, dù rất muốn nhưng em không thể tham gia vì lịch học dày đặc.

      Nhiều lúc em rất chán nản, chỉ muốn buông xuôi, nhưng nghĩ đến sự thất vọng của bố mẹ, em lại phải gồng mình lên…” - P.Q tâm sự. 

      Khó ai có thể tưởng tượng được trong số những học sinh của những ngôi trường danh tiếng ấy, có bao nhiêu em đeo lên mình chiếc mặt nạ nói cười, chiếc mặt nạ “con ngoan trò giỏi” với chính những người thân thiết nhất của mình.

      Để rồi mỗi khi chỉ còn lại một mình trong phòng riêng, các em phải vật lộn với những suy nghĩ chán chường, và những viên thuốc suy nhược thần kinh.

      Những dòng tâm sự được đăng tải trên trang của một trường trung học phổ thông.

      Câu chuyện của T.H hay P.Q không phải là cá biệt. Theo thống kê, trung bình mỗi năm có tới 1 triệu thanh thiếu niên chết vì tự tử.

      Tại Việt Nam, tự tử là nguyên nhân gây tử vong thứ hai với những người trẻ tuổi, chỉ đứng sau tai nạn giao thông. 

      Mỗi năm, các phương tiện truyền thông đại chúng đã đưa biết bao thông tin về những vụ tự tử học đường.

      Những câu chuyện về 5 em học sinh nữ lớp 7 (tỉnh Hải Dương) tự tử tập thể, hay 3 em học sinh trung học cơ sở (tỉnh Đắk Nông) uống thuốc độc dẫn đến tử vong,... hẳn vẫn còn khiến dư luận phải rùng mình khi nhớ lại. 

      Xã hội rúng động. Có người thương xót cho sự ra đi quá sớm của các em, có người lại chỉ trích các em nông nổi, bồng bột.

      Nhưng theo sau những lời bình luận ấy, chưa có thay đổi nào đáng kể. Những lời kêu cứu của một thế hệ cô đơn vẫn còn bỏ ngỏ trong im lặng. 

      Trường học không còn là nơi an toàn với nhiều học sinh

      Hệ thống giáo dục và gia đình - những nguyên nhân không nhỏ 

      Theo chia sẻ của Phó Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Phương Hoa (Phó Trưởng bộ môn Y tế Gia đình, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội), có nhiều bậc phụ huynh khi tìm đến tư vấn tâm lý thừa nhận rằng mình không thường xuyên trò chuyện với con cái. 

      Không ít người cho rằng chỉ cần chu cấp cho con một cuộc sống đầy đủ về vật chất là đã hoàn thành trách nhiệm của cha mẹ. 

      Suy nghĩ này trở nên nguy hiểm khi con cái bước vào độ tuổi vị thành niên, với nhu cầu được lắng nghe, thể hiện tâm tư tình cảm của bản thân đặc biệt cao. 

      Có những trường hợp cha mẹ có lắng nghe, nhưng lại đánh giá vấn đề của con chỉ là vặt vãnh, chuyện “trẻ con” không đáng phải lo lắng.

      Bị cha mẹ xem nhẹ sẽ khiến trẻ tổn thương, chán chường, cho rằng cha mẹ không quan tâm hay yêu thương mình. Nếu tình trạng kéo dài, trẻ có thể đi đến hành động tự tử”, Phó Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Phương Hoa chia sẻ thêm. 

      Bên cạnh đó, hệ thống giáo dục của nước ta hiện nay cũng là một vấn đề đáng lưu tâm tới khi bàn về nguyên nhân tự tử của trẻ vị thành niên.

      Chương trình học nặng nề, đặc biệt là đối với các trường chuyên (như trường hợp của P.Q nêu trên) khiến áp lực đặt lên vai các em là rất lớn. 

      Phó Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Phương Hoa nêu ý kiến về tình trạng học sinh tự tử.

      Ngoài những kỳ vọng của cha mẹ, cũng có trường hợp bản thân các em tự gây áp lực cho chính mình. Đó là hệ quả đáng buồn của một nền giáo dục đặt nặng thành tích.

      Các em luôn có tâm lý ganh đua với bản thân, với bạn cùng lớp, thậm chí với anh chị em trong nhà. 

      Khi vì một lý do nào đó mà các em bị điểm kém, thua thiệt so với bạn bè, các em có thể bị sốc, cho rằng mình kém cỏi, là “đồ bỏ đi” và rơi vào trạng thái trầm cảm, dễ nghĩ quẩn. 

      Hãy thấu hiểu và lắng nghe

      Theo Phó Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Phương Hoa, điều quan trọng nhất để giúp trẻ vị thành niên thoát khỏi tình trạng trầm cảm hoặc hành vi tự tử là sự lắng nghe đúng cách từ cha mẹ. 

      Việc lắng nghe là cả một quá trình, phụ thuộc vào độ cởi mở của trẻ. Cha mẹ nên trở thành người bạn của con, tiếp cận trẻ một cách nhẹ nhàng, bình đẳng.

      Tìm hiểu những vấn đề con gặp phải, hoặc con quan tâm và cố gắng đứng dưới góc nhìn của con để suy xét, hiểu được con cảm nhận thế nào.” 

      Cha mẹ hãy luôn lắng nghe để hiểu và đồng cảm với con cái.

      Thay vì áp đặt suy nghĩ của bản thân lên con, cha mẹ nên kiên nhẫn nghe con giãi bày, sau đó trao đổi ý kiến với con, để con cảm thấy tâm tư, suy nghĩ của mình được tôn trọng thực sự.

      Khi ấy, trẻ sẽ tin tưởng cha mẹ và dễ dàng tâm sự với cha mẹ hơn. 

      Nếu trẻ quá thu mình, cha mẹ cũng nên thử tìm các cách tác động khác như: trò chuyện với bạn bè của con, hoặc nhờ thầy cô giáo chủ nhiệm, hay giáo viên trẻ yêu mến quan tâm đến trẻ nhiều hơn. 

      Việc thường xuyên trao đổi trực tiếp với trẻ, hoặc thông qua bên thứ ba có thể giúp cha mẹ hiểu rõ chuyện gì đang xảy ra với trẻ, những khó khăn trẻ đang gặp phải để kịp thời giúp đỡ. 

      Lứa tuổi vị thành niên rất phức tạp, vừa luôn muốn được quan tâm, vừa muốn chứng tỏ mình là người lớn.

      Vì vậy cha mẹ cần phải linh hoạt, khi quan tâm sát sao, khi để trẻ có quyền tự do quyết định. Đặc biệt không nên xâm phạm vào không gian riêng tư của trẻ”, Phó Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Phương Hoa nhấn mạnh. 

      Vì sao em phải chết?

      Nếu trong trường hợp trẻ từng cố gắng tự tử, nhưng chưa dẫn đến hậu quả xấu nhất, tuyệt đối không nên chì chiết trẻ.

      Điều đầu tiên, cha mẹ cần suy xét lại mình đã thực sự quan tâm đến trẻ và hiểu trẻ chưa, nguyên nhân nào đã dẫn trẻ đến hành động tự vẫn. 

      Đồng thời, cha mẹ cũng nên cùng trẻ đến bác sĩ tâm lý để được tư vấn. Các bậc phụ huynh cần hiểu rõ, khi trẻ đã đi đến quyết định tự vẫn, tức là bản thân trẻ đã rơi vào trạng thái bế tắc cùng cực.

      Hoàn toàn không nên xem nhẹ vấn đề của trẻ, và tránh nhắc lại trải nghiệm này hết sức có thể, để tránh làm trẻ xấu hổ, có thể lặp lại hành vi tự tử lần nữa. 

      Nếu trong trường hợp cần phải nhắc lại, hãy để trẻ cảm nhận được cha mẹ trẻ hiểu rằng đó không phải là một hành vi đớn hèn khi gặp phải bế tắc.

      Thay vì khuyên răn, cha mẹ nên bắt đầu một cách nhẹ nhàng như: “Nếu bố/ mẹ gặp phải trường hợp như con, ở lứa tuổi của con, có thể bố/ mẹ cũng sẽ hành động tương tự…” sau đó nhẹ nhàng khích lệ, động viên trẻ. 

      Ở tầm vĩ mô hơn, về phía các nhà trường cũng cần có sự thay đổi. Hiện nay, chủ yếu các nhà trường bậc phổ thông chỉ chú trọng vào mảng giáo dục văn hóa mà bỏ quên phần kỹ năng mềm, đó là một thiếu sót rất lớn trong xã hội hiện đại.  

      Trước những luồng thông tin đa chiều từ mạng Internet, nếu không được định hướng đúng đắn, trẻ vị thành niên rất dễ tiếp thu những thông tin sai lệch, ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý của trẻ. 

      Giáo viên cũng cần gần gũi với học trò hơn.

      Cô Đàm Hải Yến - giáo viên Trường Trung học phổ thông Kim Liên (Hà Nội) chia sẻ, mối quan hệ thầy - trò ở bậc phổ thông khó thân thiết được như ở các bậc học thấp hơn, vì giáo viên khó có đủ thời gian và điều kiện để theo sát các em. 

      Những tiết sinh hoạt ngắn ngủi không đủ để thầy/ cô chủ nhiệm nắm bắt được hết tâm tư, nguyện vọng của học trò. 

      Nếu chương trình học có thể giảm tải, thay vào đó là tăng cường những tiết học ngoại khóa, đặc biệt là các tiết kỹ năng sống, nơi thầy cô giáo và học sinh có thể thoải mái trao đổi với nhau, mối quan hệ thầy - trò sẽ gần gũi hơn rất nhiều. 

      Đây là nguyện vọng của không chỉ cô Hải Yến mà còn của rất nhiều học sinh và giáo viên khác. 

      Cô Hải Yến cũng chia sẻ thêm, việc xây dựng chương trình học kỹ năng sống không phải là quá trình đơn giản và có thể nhanh chóng tiến hành. 

      Tuy nhiên, “vạn sự khởi đầu nan”, điều quan trọng là người làm giáo dục phải có cái tâm - cái tâm để không chỉ dạy các em kiến thức, mà còn trang bị cho các em hành trang để sống lạc quan và bản lĩnh. 

      Không chỉ riêng các bậc phụ huynh, các thầy cô giáo cũng nên trở thành người bạn lớn của các em.

    móc treo

    Tin tổng hợp

    Thay đổi quy định công nhận trường mầm non đạt chuẩn quốc gia

    Thay đổi quy định công nhận trường mầm non đạt chuẩn quốc gia

    Bộ GD&ĐT vừa ban hành quy chế công nhận trường mầm non đạt chuẩn quốc gia, áp dụng đối với trường mầm non, trường mẫu giáo, nhà trẻ thuộc các loại hình trong hệ thống giáo dục quốc dân và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

    Xem tiếp...

    GD Mầm non

    Hai mức độ công nhận trường mầm non đạt chuẩn quốc gia

    Hai mức độ công nhận trường mầm non đạt chuẩn quốc gia

    Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư quy định Quy chế công nhận trường mầm non đạt chuẩn quốc gia. Theo quy định, trường mầm non đạt chuẩn quốc gia được công nhận mức độ 1 và mức độ 2.

    Xem tiếp...